به مناسبت سالگرد درگذشت روحی تونا هنرمند، مجسمه‌ساز و موسیقی‌دان آذربایجانی

به بیان شاهرخ مسکوب، ملیت ایرانی (همان فارسی) از رقص، موسیقی، نقاشی و مجسمه‌سازی بی‌بهره بود و گناه همه نداشته‌هایش را روی زبان فارسی بار کرده به این زبان در ساخت هویت ملی ایرانی نقش زیادی داد. آنها اسلام را مقصر فقدان این هنرها می‌دانند که تا حدودی درست است ولی رقص باشکوه آذربایجانی و رقص سایر ملیت‌ها (کردی، عربی، بلوچی) در همان اجتماع مسلمانی بالیدند که در آن خبری از رقص سنتی فارسی نیست.

باکو شهر باشکوه مجسمه‌هاست که مجسمه‌سازهای بزرگی داشته و شراره‌هایی از آن اوجاق، به آذربایجان ما نیز رسیده و ما چند روز پیش یکی از جهانی‌ترین مجسمه‌سازهایمان را از دست دادیم و رسانه‌های داخلی و خارجی ایران، این ناهم‌وطنان، اشاره‌ای به درگذشت آن شهیر آسمان هنر نکردند تا نداشته‌هایشان بیشتر دیده نشود.

روحی تونا اهل ملکان بود و آثارش زینت‌بخش موزه‌ها و اماکن عمومی ایران، آذربایجان، ترکیه، کاناد، مولداوی، روسیه، مقدونیه، قزاقستان و قبرس است. آفریده‌هایش مهمان اکثر شهرهای ترکیه بوده و از شهرهای ایران نیز تبریز، شیراز، اردبیل، اهر، کلیبر و ماکو میزبان آثار روحی تونا هستند.

مجسمه‌های اساطیر و قهرمانانی مانند اوغوزخان، کوراوغلو، دده‌قورقود، کابان بای‌باتیر(قهرمان قازاق)، ستارخان، باقرخان، باباخان اردبیلی، صولت‌خان قشقایی، و رهبرانی مانند آتاترک، محمدامین رسولزاده، ائلچی‌بی، حیدر علی‌اوف، میرجعفر پیشه‌وری، رئوف دنگتاش، آبیلای‌خان (بانی دولت قزاقستان) و شاهانی مانند چنگیزخان، شاه اسماعیل، آلپ ارسلان، سلطان مراد، نادرشاه و آقامحمدخان قاجار فرصت لمس انگشتان روحی تونا را کسب کردند.

روحی تونا مجسمه‌های نویسندگانی مانند محمدتقی زهتابی، ضیاء گوک‌آلپ، رضا براهنی، جواد هئیت، اسماعیل گاسپیرالی را ساخت و از میان شعرا و هنرمندان مجسمه‌های فضولی، نسیمی، مولوی، اوحدی، نباتی، شهریار، بولود قاراچورلو، احمد یسوی، ناظم حکمت، عاشق ویسل، محمدعاکف ارسوی، اورهان گؤک‌یای، سلیمان چاملیقیل، پیرسلطان ابدال، محزونی شریف، مختومقلی، امیرعلیشیر نوایی، حسن دمیرچی، عُزِیر حاجی‌بگوف و بسیاری دیگر را پرداخت و خروج ارگنه کون، فتح استانبول، نبرد رهایی‌بخش (کورتولوش) و رقص سماء قیزیل‌باشی از جمله مناسک و مراسم‌های تاریخی و آیینی بودند که روحی تونا آنها را جاودانه کرد.

۳ نوامبر ۲۰۲۱

فیسبوک ابراهیم ساوالان