اگیلمزلیک اولو تورکون قانیندادیر، سویوندادیر ائله بیل کی اؤز اوغلونون یاسیندا یوخ، تویوندادیر

مریم دهکردی بدرستی به دویچه‌وله فارسی می‌گوید که: «رقص سوگ اوج اندوه و تجلی آرزوهای نزیسته جان‌باختگان است و عرب‌ها در مراسم سوگ، به‌ویژه در سوگ جوانان، یزله می‌کنند و حتی تیراندازی می‌کنند. ترکمن‌ها دوتار می‌نوازند، یارسان‌ها تنبورنوازی می‌کنند و کردها چَمَری دارند.» یعنی رقص سوگ (به ترکی یاس تویو) در فرهنگهای زیادی بوده و تازگی ندارد. ولی دهکردی نیز به مهمترین مرکز رقص سوگ یعنی آذربایجان اشاره نمی‌کند و با آنکه به رقص شیرین در مواجه با پیکر خسرو استناد می‌دهد، توجهی به محل سرایش منظومه خسرو و شیرین یعنی شهر گنجه در آذربایجان نمی‌کند.

ترانه خوانی یا لباس سفید سوگ نیز برای ما تازگی ندارد و در آذربایجان دفن هنرمندان جوان را با ساز و آواز همراه می‌کنند که مراسم دفن توحید نوروزی یکی از آنها بود و چنانکه در سریال جومونگ دیده‌اید، لباس سفید نیز لباس سوگواری بوده و ترکها نیز این فرهنگ را دارند و در کتاب تاریخ بیهقی هنگام مرگ محمود غزنوی همگان سفید می‌پوشند. ولی در ایران تلاش وافری برای ندیدن ترکها وجود دارد و چون شناخت ایران بدون شناخت ترکها محال است، با جمعیتی مواجهیم که ایران را هم نمی‌شناسند.

یاس تویو مخصوص مواردی است که ما آن مرگ را نمی‌پذیریم و برای همین در سالهای اخیر، هنرمندان زیادی در بستر خشکیده دریاچه اورمیه رقص سوگ اجرا کرده‌اند. ترک‌های قدیم، هنگام فوت جوانان مجرد برایش اتاق حنابندان و اسب عروسی تزیین کرده و او را با آواز تشییع کرده و بر روی مزارش کوزه‌ای می‌شکستند. وقتی تبریز اولوتورک در جنگ اول قاراباغ شهید شد، پدرش خلیل رضا در مراسم دفن او جشن برپا کرد و این شعر را سرود:

اگیلمزلیک اولو تورکون قانیندادیر، سویوندادیر

ائله بیل کی اؤز اوغلونون یاسیندا یوخ، تویوندادیر.

در سیل ترکمن‌صحرا، جوانی به نام بهزاد تاتار هنگام امدادرسانی به سیل‌زدگان در اثر واژگونی قایق درگذشت و ترکمن‌ها ماشین حمل جنازه را مثل ماشین عروس تزیین کرده و رویش نوشتند «طوینگ قوتلی بولسین» و در قسمت ۷۸ سریال «آتا اوجاغی» که با هنرمندی قوربان اسماعیل‌وف و کارگردانی رفعت شهبازوف توسط شبکه خزر ساخته شده، پدری پیشاپیش تابوت دخترش رقصید.