Azərbaycan Demokrat Firqəsinin Bəyanatı

Biz Azərbaycan dövlətinin yanındayıq

Hicabın ideallaşdırılmasına və məcburi dini normalara qarşı

Əziz həmvətənlər. Hicabın cəmiyyətdə mənəviyyatın, qadın ləyaqətinin və milli-mənəvi dəyərlərin əsas göstəricisi kimi təqdim edilməsi ciddi şəkildə müzakirə olunmalıdır. İnsanların geyim seçimi şəxsi azadlığın bir hissəsidir və heç bir geyim forması insanın əxlaqını, biliyini və ya mənəvi keyfiyyətlərini öz-özlüyündə müəyyən etmir. Buna görə hicabın bütün qadınlar üçün üstün və ya zəruri seçim kimi təriflənməsi fərdi azadlıqları arxa plana keçirə və qadınların cəmiyyətdəki dəyərinin xarici görünüşlə ölçülməsinə səbəb ola bilər.

Hicabı qadın namusunun, iffətinin və hörmətə layiq olmasının əsas şərti kimi təqdim etmək də yanlış yanaşmadır. Bu düşüncə qadınların mənəvi dəyərini geyimləri ilə əlaqələndirir və fərqli seçim edən qadınlara qarşı sosial təzyiq yarada bilər. Əxlaq yalnız geyimlə ölçülmür; dürüstlük, ədalət, məsuliyyət və başqalarının hüquqlarına hörmət kimi prinsiplər insanın davranışında özünü göstərir. Qadının hicab taxması və ya taxmaması onun insan kimi dəyərini dəyişdirmir.

Bu məsələnin daha ciddi tərəfi İran İslam Respublikasında hicabın dövlət siyasətinin bir hissəsinə çevrilməsidir. İran rejimi dini normaları hüquqi və inzibati mexanizmlərlə tətbiq etməklə qadınların şəxsi seçimlərinə müdaxilə edir. Belə şəraitdə hicabın yalnız dini və mənəvi dəyər kimi təriflənməsi onun məcburiyyətlə əlaqəsini və qadınların hüquqlarına təsirini görməməzliyə vurmaq riski daşıyır.

Hicabın müdafiəçiləri onu ənənələrin və dini kimliyin qorunması vasitəsi kimi təqdim edə bilərlər. Lakin heç bir ənənə insan hüquqlarından üstün tutulmamalıdır. Dini inancın səmimiliyi də məcburiyyətlə müəyyən edilə bilməz. Əgər bir geyim forması həqiqətən şəxsi inancın ifadəsidirsə, onun seçilməsi də insanın öz iradəsinə əsaslanmalıdır. Dövlətin və ya cəmiyyətin müəyyən geyimi qadınlara məcburi qəbul etdirməsi dini dəyərləri qorumaqdan daha çox, fərdi azadlığı məhdudlaşdırmaq deməkdir.

Nəticə etibarilə, hicabın ideallaşdırılmasına qarşı çıxmaq dini inanc azadlığını inkar etmək deyil. Əsas məsələ hicabın qadağan və ya məcburi edilməməsi, qadınların geyimləri ilə bağlı qərarlarını sərbəst verə bilməsidir. Müasir və hüquqi cəmiyyətdə qadının dəyəri onun başını örtüb-örtməməsi ilə deyil, bərabər hüquqlara malik insan olması ilə müəyyən edilməlidir. Heç bir dini və ya siyasi ideologiya qadınların azadlığını məhdudlaşdırmaq üçün əsas kimi istifadə edilməməlidir.

Yaşasın Azərbaycan dövləti! Yaşasın Azərbaycan xalqı!

12 oktyabr 2026

Azərbaycan Demokrat Firqəsinin Mərkəzi Komitəsinin sədri

Rəhim Hüseynzadə